आज “व्रत, पूजा र नाच–गानको पर्व तीज, दिदीबहिनीको एकता र उल्लासको दिन”।

भक्तपुर-आज भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन सनातन धर्मावलम्बी महिलाले उमामहेश्वरको व्रत र पूजा–आराधना गर्दै हरितालिका तीज पर्व मनाइरहेका छन्।

परम्पराअनुसार बिहान सबेरै उठी स्नान गरी दिनभर व्रत बस्ने र साँझ उमामहेश्वरको पूजा–कथा श्रवण गर्ने चलन छ। सत्ययुगमा हिमालयकी पुत्री पार्वतीले निराहार व्रत बसी कठिन तपस्या गरेर महादेवलाई पति पाएको धार्मिक सन्दर्भ यस पर्वसँग जोडिएको छ। त्यसैले विधिपूर्वक व्रत बस्दा मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वास गरिन्छ।

धर्मशास्त्रीका अनुसार तीज व्रतका तीन किसिम छन् – निराहार, जलाहार र फलाहार। ‘सक्नेले निराहार, नसक्नेले जलाहार र त्यो पनि नसक्नेले फलाहार व्रत बस्न सक्ने’ उनले बताए। भोलिपल्ट बिहान लोपामुद्रालाई अर्घ्य दिएपछि व्रत पूर्ण हुने परम्परा रहेको छ।

विवाहित महिलाले तीजमा पति र छोराछोरीको सुस्वास्थ्य तथा अटल सौभाग्यको कामना गर्छन् भने अविवाहितले असल पतिको प्राप्तिका लागि व्रत बस्ने परम्परा छ। धर्मशास्त्री प्रा.डा. देवमणि भट्टराईले व्रतलाई संकुचित अर्थमा लिन नहुने बताउँदै यसले आत्मिक शुद्धता र पारिवारिक एकतालाई सुदृढ गर्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

तीज अघिल्लो दिन ‘दर’ खाने परम्परा रहँदै आएको छ। यस अवसरमा माइतीले चेली–बेटीलाई निम्तो गर्ने, दिदीबहिनीहरू एकै थलोमा जम्मा भई वर्षभरि भोगेका दुःखकष्ट पोख्दै गीत–संगीत र नृत्यमा रमाउने चलन पनि छ।